IN HET SPOOR VAN DE CAMINO

Paul Post, liturgiewetenschapper, houdt zich al vele jaren bezig met de Camino, pelgrimspaden en bedevaarten. Voor de Camino Academie (waarvan hij voorzitter is) deed hij onderzoek naar de opkomst van nieuwe pelgrimspaden. In twee Camino Cahiers deed hij verslag van zijn bevindingen. Ook schreef hij hierover in het blad van het Nederlands Genootschap van Sint Jacob. Deze bijdragen aan het blad Jacobsstaf zijn in licht bewerkte vorm terug te vinden in dit boek.
In tien hoofdstukken (inclusief de inleiding) gaat Post op nauwkeurige wijze aan de slag om uit de doeken te doen hoe het zit met de opkomst van de nieuwe pelgrimspaden in Nederland. Hij maakt een voorzichtig onderscheid tussen bedevaarten (met name in de periode van 1850-1950 naar een heilige (plek) in een stedelijke omgeving) en pelgrimspaden (gericht op het pad zelf, met aandacht voor het platteland en de natuur). De opkomst van de vele pelgrimspaden (zo’n 160 sinds de jaren 90 van de vorige eeuw!) is niet los te zien van de algemene opkomst van het wandelen en de toename van de aandacht voor de Camino naar Santiago de Compostella. Er zijn pelgrimspaden ontstaan als aanvoerroute door Nederland of een deel van Nederland. Je zou kunnen zeggen dat er zo in Nederland een proces van caminoïsering is ontstaan. Welke rol speelt religie nog in de vele pelgrimspaden in ons land? Voor Post is religie hier de omgang met het heilige, dit kan zowel een individuele omgang zijn als een collectieve. De provincie Fryslân heeft een flinke aandacht voor pelgrimswegen, zowel routes die aansluiten op alle wegen die leiden naar Santiago als regionale paden. In deze provincie zijn er zelfs 19 kerkgebouwen waar overnacht kan worden door pelgrims. Een tocht op een pelgrimspad kan verbonden worden aan het meedoen aan een tegenbeweging in deze jachtige wereld. Het kan een vorm van eco-activisme zijn om de voorkeur te geven aan een voettocht om je onder te dompelen in de natuur. Maar ook financiële overwegingen kunnen een rol spelen, zoals het lopen om geld in te zamelen voor een goed doel. Anderen zijn aan de wandel gegaan als een herinnering aan een geliefde. Een rol speelt ook de vraag of je loopt met een doel voor ogen of is de weg zelf van het grootste belang; loopt een pelgrim belangeloos of speelt het nut één of andere rol. In hoofdstuk 10 geeft Paul Post een profiel van de nieuwe pelgrimspaden. Aan de basis ligt het wandelen en lopen (waarbij er allerlei redenen kunnen zijn voor het wandelen), dan komt de Plus (een thema van de route, bijvoorbeeld verbonden aan een oude pelgrimsroute en een podium voor religie en spiritualiteit, het zoeken naar zingeving); daarbij komen aan nog andere aspecten zoals een regionale identiteit, natuur en landschap en een beetje activisme). Verder is Paul Post van mening dat er meer onderzoek gedaan kan worden naar de pelgrims zelf.
Tenslotte geeft Post een uitgebreid overzicht van de nieuwe (vanaf de jaren 90) pelgrimspaden in Nederland. Hierbij hanteert hij een indeling per provincie beginnende bij Fryslân en inclusief Flevoland. )Inmiddels is er begin december 2024 in Overijssel een nieuw pad met pelgrimstrekken bijgekomen. Het gaat om het Torenpad dat over 309 kilometer langs ongeveer 50 bedehuizen in deze provincie gaat.) Verder is er een lijst van boeken en artikelen om je leeslust te stimuleren. Daarna komt een vermelding van de bronnen van de tekst per hoofdstuk

Toen ik het Pelgrimspad liep besloot ik om bij het tweede gedeelte (van Den Bosch naar Maastricht) bij de eerste open kerk of kapel op een etappe even rust en tijd te nemen voor bezinning en gebed. Hiermee wilde ik wat meer kleur geven aan het pelgrimeren. De route kan dan wel het doel zijn, maar hoe ga je op die weg? Post is liturgiewetenschapper. Dat roept bij mij de vraag op of het gaan op een pelgrimspad met de intentie van een pelgrim een liturgische handeling is?

Paul Post heeft een helder overzicht gegeven van de nieuwe pelgrimspaden. Voor mij een stimulans om uit te zien naar meer wandelingen op de vele pelgrimspaden in ons land.

Paul Post
In het spoor van de camino
Nieuwe pelgrimspaden in Nederland
uitgeverij Noordboek 2024
ISBN 9789464713060
109 pagina’s

Dit boek heb ik ontvangen van de uitgeverij voor een recensie op mijn wandelwebsite.