DE CAMINO DE SANTIAGO

Hoe schrijf ik een recensie die recht doet aan het zojuist gelezen boek?
Dat is een vraag die vaker bij mij opkomt.
Met dit boek over De Camino de Santiago is het nog sterker op mij afgekomen.
Begin ik met loftuitingen?
Eindig ik met loftuitingen?
Zijn er nog andere manieren om de lof te zingen over dit boek?

Dit boek is er gekomen vanwege het veertigjarig bestaan van NGSJ (Nederlands Genootschap van Sint Jacobus). Het jaar 2026 is het jubileumjaar. Heel veel is er voorafgegaan aan het eindresultaat. Heel wat stappen zijn gezet. Overleg gevoerd. Deskundigen gezocht. Een tentoonstelling in Museum Krona te Uden werd voorbereid. Enzovoorts en zo verder. Uitgeverij WalburgPers en de Camino Academie hebben een prachtig boek uitgegeven.

Op de achtergrond spelen vijf elementen een rol. 1) vanuit het NGSJ leefde al de gedachte om in een publicatie een overzicht te geven van de sporen die de cultus van Sint-Jacobus en de pelgrimage naar santiago in Nederland heeft achtergelaten; 2) de Camino is herontdekt en is opgebloeid, met name sinds de jaren negentig van de vorige eeuw. In 2025 ontvingen 6.739 Nederlandse wandelaars de compostela; 3) voorwerpen en dingen krijgen meer aandacht in de cultuurwetenschappen, hier wordt verhaald vanuit een andere invalshoek dan die van teksten; 4) het getal 100 (of een ander getal) word meer en meer gebruikt, bijvoorbeeld in een museum; 5) onderzoek naar bedevaart en pelgrimage beschikbaar maken voor een breder publiek.

De hoofdmoot van het boek is onderverdeeld in zeven delen, met een doorwrochte inleiding op elk deel: 1) op pelgrimage (over de bredere context, ook historisch, onderscheid tussen pelgrimage en bedevaart?) ; 2) voorbereiding (o.a. over routes, uitrusting, ga je alleen of met anderen); 3) vertrek (o.a. zegen en/of mis bij het vertrek; dit is het kortste onderdeel) ; 4) onderweg (o.a. status van de pelgrim, voorzieningen, rituelen, tegenslagen, verschil tussen ideaal en werkelijkheid) ; 5) aankomst (o.a. emoties, kathedraal, compostela, door naar Finisterre?) ; 6) terug en weer thuis (oa. terugwandelen, transport, ritueel) ; 7) doorwerking en uitstraling (oa. op persoonlijk vlak, een boek schrijven, meegebrachte voorwerpen in zicht, lid worden van een camino-organisatie, aandacht in de media.

Over deze zeven fasen van de pelgrimage zijn de 101 voorwerpen verdeeld. Eén pagina met een foto, de naastgelegen pagina met een achtergrondtekst. Mooie foto’s en prachtige heldere teksten van deskundigen. De combinatie werkt 101x goed uit. Van een pelgrimpas naar een stoepbord met pelgrimsmenu naar parochiestempel Jacobikerk in Utrecht naar reliekschrijn van Thomas van Kempen naar label fietstransport en zo verder.
Een persoonlijk raadsel werd opgelost met Voorwerp 39: kokertje met as. Jarenlang heb ik dit voorwerp (zonder as) ergens in een laatje of doosje gehad. Ik wist niet wat het was. Geen idee hoe ik er aan kwam of waar het nu is. De betekenis ken ik nu wel.

Nogmaals lof aan allen die bij de totstandkoming van dit prachtige boek zijn betrokken geweest.
Een boek om bij de hand te houden, op te pakken en een paar foto’s met tekst te bekijken.
Of het dan lukt om het boek weg te leggen is een open vraag.

Herman Holtmaat & Paul Post
De Camino de Santiago in 101 voorwerpen
Materiële sporen in heden en verleden
uitgeverij WalburgPers in samenwerking met Camino Academie 2026
ISBN 9789464565508
beeldredactie Jasper Koedam
288 pagina’s
hardback
€24,99

Dit boek heb ik van de uitgeverij ontvangen voor een recensie op mijn wandelwebsite.

Paul Post staat op de foto bovenaan het artikel.
Van hem recenseerde ik zijn boek In het spoor van de Camino.