DE SINT JANSBERG

Vier auteurs met medewerking van uitgeverij Verloren hebben een mooi werk afgeleverd over het landgoed De Sint Jansberg, momenteel eigendom van Natuurmonumenten. Deze organisatie kocht het overgrote deel van het landgoed van de adellijke familie Van Verschuer. Momenteel is het landgoed ongeveer 300 hectare groot en is het Natura2000-gebied. De Sint Jansberg ligt ten zuiden van Groesbeek en in het noorden van de provincie Limburg. Dit boek is verschenen ter gelegenheid van het twintigjarig jubileum van de Stichting Cultuurbehoud Milsbeek.

De vier auteurs zijn al jarenlang bekend met het gebied en de directe omgeving en hebben hierover ook meermaals gepubliceerd. Het boek is verdeeld in drie delen. Deel 1 Natuur en voorgeschiedenis, waarbij de geschiedenis van het landschap en de bewoning van dit gebied aan de orde komen. In het derde hoofdstuk van dit deel gaat het over Water en watermolens. Eén van de schrijvers, Peter Pouwels, is zelf molenaar van een molen op het landgoed. Deel II Geschiedenis van het landgoed, gaat in op het ontstaan door de aankopen van Adrianus van Riemsdijk in de periode 1812-1843. Na zijn overlijden komt het landgoed in handen van zijn dochter (jonkvrouwe Anna Wilhelmina) en haar man, die een baron Van Verschuer is. Samen zorgen zij voor uitbreiding van het landgoed en de verfraaiing ervan. Nazaten van beiden werken verder aan het landgoed, vaak in moeilijke tijden. We komen verder in de lijn der geslachten de namen tegen van van Daniël baron van Verschuere (1848-1924) en Ot baron van Verschuer (1897-1969) en Otje baron van Verschuer (1933-2013) die namens al de erfgenamen het landgoed beheert, tot het het grootse deel van het goed in 1972 wordt verkocht. In Deel III Bijzondere thema’s komen inderdaad bijzondere thema’s aan de orde. Mooie aandacht wordt gegeven aande kunstenaarskolonie bij de Plasmolen. De Jansberg kreeg ook een groeiende aandacht van toeristen voor een dagje uit en voor een langer verblijf in een onderkomen bij Plasmolen. Het was en is een prachtig wandelgebied. Terechte aandacht voor de pachtboeren en de arbeiders op het landgoed. Deze onmisbaren lieten heel wat minder papierwerk achter dan de eigenaren van het landgoed. Gesprekken met nabestaanden zijn gevoerd om informatie te achterhalen. De Tweede Wereldoorlog heeft een verwoestend effect op het landgoed gehad. Vele gebouwen, waaronder het landhuis, werden verwoest. Maar ook vele bomen legden het loodje, bunkers werden gegraven, bommen sloegen in. Het laatste hoofdstuk van Deel III gaat over de natuur en het landgoed als een natuurmonument.
Er wordt een mooi genealogische overzicht van de familie van eigenaren gegeven, zo kan de lezer de gang in de geschiedenis volgen. In het boek staan vele en vele mooie illustraties met oude kaarten en oude en nieuwe foto’s. Wellicht had een mooie heldere kaart van het huidige landgoed mij geholpen bij de plaatsbepaling van de informatie in het boek.
Uitgeverij Verloren en de vier auteurs hebben een prachtig boek gemaakt. Een boek om in te lezen, in te bladeren en te genieten van het vele zichtbare dat wordt geboden.

Paul Thissen, Paul Klinkenberg, Peter Pouwels, Teun Theunissen
De Sint Jansberg
Ontwikkeling en teloorgang van ‘een der schoonste landgoederen van ons Vaderland’
uitgeverij Verloren, Hilversum 2025
ISBN 9789464551891 (2e druk)
231 pagina’s (met veel illustraties)
€25,-

Dit boek heb ik ontvangen van de uitgeverij voor een recensie op mijn wandelwebsite.